धौल्या मुख्याका बुवा अफना दिन भौत ठाँटले खाइग्या । मुख्यानि लै बिचारि भौति गुणमन्द, धेक्दाचाना लै भौतुइ निकि थिन । उनरो चानो कभै लै हर्काइलोइ होइरन्या । उनरो हातगोडो चलन्ज्यासम्म केइ चिजकि कमि नाइ । भितर मौ, गोठ गौ भन्थ्या रे कभै लै दोतुल्या गोरस हाइरन्या, दुई भुइसा, एकहल बल्ल, एक गाई रे सङ्ङै एक पाठो बाकरा कभै लै छुट नाइ   उनरा ।  मुख्यानले लै केइ मुख्यालि बठे, केइ आफलेलै जोडिजाडि दुई निक्काइ कुलो लाग्या खेत, चार फागला, कुख्यानिनका नाक टाँटु लै नानबडो सुनचाँदी जोडिराख्यो भ्यो । मुख्यानीनको लै हातमा रस जसोब, भितर अन्नपात निकोइ होइरन्या । गउँमुण आरसार, खेडि़जोडि़, अड़मपड़म लागि रन्या । दुएइले गउँमुण निक्कोइ सम्बन्ध बनाइराख्यो भ्यो । मुख्या लै कामकि केइ अल्सि नगद्या, मुख्यानिन सित आरसार रे हात भड़्कुनाइ केइ अ‍ैप नमाण्या । दुएइले मिलिबरे न्यारि मौ बनाइराखि भै । सप मान्सु केइ लै समस्या पड़्या मुख्यानका घर आसरो माण्या भ्या । बाणिचुणि खान्या, आरसार गरिहालया रे पड़्याबेला फेडि़लै हाल्या मुख्या सपैतिरका टााठाबाठा मान्स भया । मुख्यानका धौल्या लै धौली लै दुई चेलाचेली भया ।

मुख्यानले सकिनसकि तन बेएया, बर्तेया । धौली त अफना घर गया पाछा निक्करी गरिखान पसी रे धौला भण्या अल्छिको पधोड़ केइ नगद्या, बुवाकि सम्पतिमाइ ऐस मचाइराख्या । अला धौल्या केइ काम गरिहाल इस्सेइ कस्या होलि ब गुजरा भण्याबरे कुरा मात्तरी ठूलाठूला हाक्या रे काम भण्या केइ नगद्या । मुख्यानि उइका कुरा सुणिबरे भण्या भ्या तेर त कुराइ मात्तरी हन खाना रे, कुरा देप्ता झा , भाव रागसा झा भन्थ्या रे साँची रैछ भणि कन्जेइ झुकिनया भ्या, कन्जेइ रुन्या भ्या । धौल्या भण्या केइ नमाण्या । मुख्यानले लै कतिफेर सम्जाइ हाल्यो, कति हाणिहालयो केइ नमान्या । मुख्या बिचारा अफनि झानि उमर रे चेलाका तसा हाल धेकि भौतुइ दुःखी होइरन्या । मुख्यानका लै हातगोडि रनि गै, मुख्यानि बिचारि लै सकिनसकि एक गास पकुना सम्म गरिराख्या भ्या रे आब न्वालाको पानी लै सकिझान्छ भण्णन रे बिचारा मुख्यानकि कमाइ कति रन्थि ब, सद्दि सद्दि भया पैसा लै सकिनपस्या । मुख्यानि थन्किन पसिन रे खेतमाइ अन्नपात लै कम हुनोइ ग्यो । धौल्याकि घरवाली लै धौल्याइ झैँ, घरमुणको काम केइ नगद्या रे गउँमुण पुतारिनसित कुरडिमाइ दिन बिताइराख्खेइ । ब्याल्क भितरियापाछा मुख्यानिले खानाइ बोलाया बरे कभै खानाइ निको नाइभ्यो, कभै, दिनदिनै यिन घोगाइका रोटा कति हन ब खाना भण्णेइ । एक दिन त मुख्यानिन मुठुफुट्या रे भणि हाल्यो, काम न तेरो बौस्या गद्दो न तुइ गद्दि, खानाकि भण्या तम दुएइलाइ निको निको चाइन्छ, काँहै औन्या हो ब आब । भयोको लै बेचीखाया । इसिढपले कस्या हो ब आब तमरानकि गुजरा हन्या, माटा औँलि त एकै लै लौना नाइ रे खानाकि निको कस्या हन्या हो ब । इसो सुणिबरे धौल्याकि पुतारि खुप जड्कि रे तत्त्ते है उठिबरे डिस्यानैनि झानि रै । रात धौल्या आयापाछा कुरा लाइबरे सासुकि हना नहना कुरा लाया रे अफना बौस्यालाई ठिक्क बनाइहाल्यो । आब धौल्या लै अफनि इजासित खुप बोल्लु पस्यो ।

धौल्या काम केइ नगद्या रे भाग्यलाई दोष दिराख्या, उइकि स्वानी लै उसी, मेरी प्रगति कब हन्या हो ब भणि कभै हेरालि गद्या, कभै धम्यौलाइ गद्या हेद्या बगौलि रे काम्द्या धामीलै एक कुरडि गरि झानाइ लाग्या । कोइ एक कुट्का भितर तेरि प्रगति गर्लो भण्या, कोइ एक थुमभितर भण्या, कोइ फलाना देप्ताको देख भण्या सपतिर गरिसक्यो रे तब लै कसैकि केइ नाइचलि । इसेरी धौल्याका हालत पतलिनाइ झान पस्या । एक दिन रात्तै धौल्या झोलाइन एकमान चावल हालिबरे जोतिकुनका घर झानाइ बटिरैथयो । उन्ज्या मुख्यान ले भण्यो अला धौल्या कँ है झान्नारयो। धौल्याले जातिकुनका घर झानौ भण्यो । उन्ज्या मुखय बोल्या रे अला धौल्या अल्सिका जति त जोश िलै नाइजाण्ण्रिे क्याइ है झान्या भण्यो । धौल्या क्याइ मानन्थ्यो ब सरासर हिट्टोइ लाग्यो ।